Belarus Minsk Camii

0
17

Minsk Camii, Türkiye-Belarus dostluğunun bir nişanesi olarak Diyanet İşleri Başkanlığı ve Türkiye Diyanet Vakfı tarafından hayırsever Türk Milletinin katkılarıyla yaptırılmıştır.
Ağustos 2016

Belarus Cumhuriyeti’nde bulunan Müslümanların çoğunluğunu bu topraklarda yüzyıllardır yaşayan Tatarlar oluşturmaktadır. 14. yüzyılın sonlarında İslamiyet’i kabul eden Tatarların Belarus’a yerleşmeleri ilk olarak 1397 yılında gerçekleşmiştir. Sınırlı sayıdaki bu Müslüman Tatar nüfusu, Belarus’un dini hoşgörü politikası sayesinde kendilerine verilen topraklarda camilerini kurup Müslüman okulları açabilmişlerdir. Bu coğrafyada yaşamaya devam eden Müslüman Tatar nüfusu 16. yüzyılda 100 bine yaklaşmıştır. Bu dönemde yaklaşık 400 adet camide ibadetlerini yapabilmişlerdir. 17. yüzyılda yaşanan olumsuzluklar ile Kırım’a ve Türkiye’ye göç eden Tatar nüfusu 18. yüzyılda 30 bine kadar gerilemiş, 20. yüzyılın başında yaşanan 1. Dünya Savaşı sırasında ise 14 bine kadar düşmüştür. Belarus’ta yaşayan Müslüman Tatarlar kendi dinlerini, gelenek ve adetlerini İslam ümmet anlayışı ve inşa ettikleri camiler sayesinde koruyabilmişlerdir. 1925 yılında Belarus’ ta yaşayan Müslüman Tatarlar, ‘Müftiyat’ olarak isimlendirdikleri kendi dini kurumlarını kurmuş, gerek faaliyetleri gerekse yayınları ile oldukça aktif faaliyetler yürütmüştür. Belarus Müftiyatı 2. Dünya Savaşı’nın başlaması ile Stalin rejiminin baskısına maruz kalmış, camiler kapatılmış, Tatarların dini vecibelerini yerine getirmeleri engellenmiştir.

Minsk Merkez Camii Tarihçesi
Belarus Minsk’de inşa edilen ilk cami 16. yüzyılda ahşap olarak yapılmış, 19. yüzyıl sonuna kadar Müslümanlara hizmet vermiştir. 1890 yılında Minsk Kent Yönetimi ahşap cami yerine yeni taş cami yapılması için izin vermiştir. 18 Nisan 1900 yılında yeni cami projesi onaylanarak bir yıl içerisinde inşaatı tamamlanmış ve 1901 yılında ibadete açılmıştır. O yıllarda Minsk’te yaşayan Müslüman Tatar nüfusu 1146 civarında idi. Bu nüfusun arasında devlet memurları ve askerler de bulunmaktaydı. Büyük kubbeli, yüksek ve çok katlı minaresi ile yeni cami, Minsk mimarlığının önemli eserlerinden biri olmuş, 20. yüzyıl başına ait kart postallarda Minsk şehrini temsil eden semboller arasında yer almıştır. Cami 1930’lu yıllarda tüm dini yapılara karşı başlatılan ortadan kaldırma politikasından kurtulmuş, ancak 1930 ile 1941 yılları arasında depo olarak kullanılmıştır. 2. Dünya Savaşı’ndan sonra camide dini törenler düzenlenmiştir. Savaşın ardından 28 Temmuz 1949 tarihinde Minsk Kent İşçi Temsilcileri Konseyi Yürütme Kurulunca Müslümanlar dağıtılmış, caminin kapatılması ve Donanma Gönüllü Destek Topluluğuna devredilmesi kararı verilmiştir. Hemen ardından kubbe tamamen minare ise kısmen yıkılmıştır. Yapı bu haliyle, tamamen yıkıldığı 1962 yılına kadar kalmış, daha sonra yerine Yubileynaya oteli yapılmıştır.

Farklı amaçlar için kullanılan, daha sonra Müslümanların elinden alınan cami, Tatarların Belarus Cumhuriyeti’ndeki simgesi olarak hep hafızalarda ve gönüllerde kalmıştır. SSCB’nin dağılması ile birlikte 1990’ların başında Belarus Cumhuriyeti Müslümanlar Birliği ve Minsk Müslümanları yıkılan camiyi yeniden inşa etmek için çok çaba göstermiş ve neticesinde 1993 yılında Minsk şehri yönetimi tarafından Griboyedova ve Tarhanova sokaklarının kesiştiği yerde caminin yeniden yapılması için (yıkılmış olan mezar alanı dahil) bir araziyi Müftiyat’a tahsis etmiştir. 1995 yılında projesi onaylanan caminin inşaat izni 1998 yılında alınmıştır. Yeni caminin cephesi oluşturulurken 1901 yılında yapılan ve 1962 de yıkılan eski camiden esinlenilmiştir.

Türkiye Diyanet Vakfı kardeş şehir projesi kapsamında Malatya Şubesi ve Malatya İl Müftülüğü tarafından toplanan yardımlar Minsk Camii’ne gönderilmiştir. Gönderilen yardımlarla Cami’nin eksik olan kubbe ve çatısı tamamlanmış, 2007 yılından itibaren çeşitli şekillerde yardımlarda bulunulsa da cami tamamlanamamıştır. Yaklaşık 100 bin Müslümanın yaşadığı Belarus’ta, Belarus Dini İdaresi tarafından yapılan talep doğrultusunda 2014 yılından itibaren Türkiye Diyanet Vakfı Genel Merkezi cami inşaatının tamamlanması için çalışmalara başlanmıştır. Türkiye Diyanet Vakfı tarafından kısa sürede tamamlanan Belarus Minsk Camii’nin giriş katında konferans salonu, sergi salonu-fuaye, abdesthaneler, bilgisayar odaları bulunuyor. Caminin mimarisi Tatar mimarisi izlerini taşırken, Diyanet Vakfı iştiraklerinden KOMAŞ A.Ş tarafından Ankara’da yapılan mihrap, minber, kürsü ile halı, tezyinat çalışmaları da klasik Osmanlı izlerini yansıtmaktadır. Türkiye Diyanet Vakfı’nın Belarus Müslümanlarına bir hediyesi olan cami yaklaşık 7 milyon dolara mal oldu.

Cami Hakkında Bilgiler
Cami külliyesi toplam inşaat alanı yaklaşık 2.800 metrekaredir. 25×25 metre boyutlarındaki cami yapısı zemin katın üstünde yer almaktadır. Cami 2500 kişilik cemaat kapasitesine sahiptir. Cami kubbesi 6,5 metre çapındadır. Kubbe kare planın ortasında yer almaktadır. Kare plandan dairesel plana geçiş 12 adet eğri yüzeyli dörtgen ile sağlanmıştır. Tüm kubbe, çatı ve minare külahları korozyona karşı özel verniklenmiş metal ile kaplanmıştır. Ana taç kapısı üzerinden minare yükselmektedir. İki şerefeli sekizgen formundaki minarenin girişi mahfil katındandır. Kubbenin âlem ile beraber yüksekliği 28 metre, minarenin ise 37 metre civarındadır. Âlemler Tatar camilerinde kullanılan formdadır.

Zemin kattaki abdesthanelerden cami katına iki adet merdiven ile çıkış vardır. 45 santimetre kalınlığındaki tuğla dış duvarları, içerden ısı izolasyonu yapılarak mekanik traverten ile kaplanmıştır. Yeniden inşa edilen camide eski cami projesinde olmayan zemin kat ilave edilmiştir. Bu katta Müftiyat’a ait yönetim birimleri, Türkiye Cumhuriyeti Belarus Minsk Büyükelçiliği Din Hizmetleri Ataşeliğine ait bir oda bulunmaktadır. 2 adet girişi olan zemin katta kadın erkek abdesthaneleri, lavabolar, teknik odalar yer almaktadır. Bayanlar mescidi olarak da kullanılabilecek bir konferans salonu tüm donanımları ile yine bu katta bulunmaktadır. Konferans salonuna ait geniş bir fuaye alanı da camide yer almaktadır. Burada; vestiyer, çeşitli ürünlerin satışının yapılabileceği reyonlar ile yine dini eserlerin sergilenebileceği bir alan tasarlanmıştır. Fuaye alanının, koridor ve hollerin tüm döşemeleri mermer kaplanmıştır. Konferans salonunda iç duvarlar traverten kaplıdır. Zemin kat dış duvarları ısı yalıtımlı mekanik doğal granit ile kaplanmıştır. Bu mekânların temiz hava ihtiyacı için klima santrali kurulmuş ısıtma, döşemeden ve ilave olarak panel radyatörlerle sağlanmıştır.

Ahşap İmalatlar
Türkiye Diyanet Vakfı iştiraklerinden KOMAŞ A.Ş. atölyelerinde hazırlanan ahşap imalatlar tamamen Türk geleneksel sanatının ürünüdür. Özellikle Osmanlı camilerinde bulunan ahşap eserlerin günümüze uyarlanması yüksek maneviyatı olan camilerimizin olmazsa olmaz unsurlarıdır. Türk milletinin imzası bu görkemli yapıda da yerini almıştır.

Mihrap
Titiz el işçiliği ve ustalık gerektiren kündekari sanatı ile oymalı olarak yapılan mihrap, 70 santimetre derinliğinde 4.30 metre yüksekliğinde ve 3 metre enindedir. Limba ağacından yapılmış, ceviz rengine boyanmıştır. Mukarnas ve iç lambrileri oymalıdır.

Minber
6.80 metre alem yüksekliği olan minber 90 santimetre eninde ve 3.60 metre derinliğinde yapılmıştır. Yan üçgen motifleri dantel model, alt bayrak ve giriş oymalıdır. Ayrıca oymalı kum saati kullanılmıştır.

Kürsü
1.00 x 2.50 x 1.00 metre boyutlarındaki kürsü minber ile uyumludur. Alt bayrakları oymalıdır.

Halı Kaplama
Minsk Camiinde kullanılan halıların üretimi Manisa Demirci’de faaliyet gösteren halı fabrikalarında yapılmıştır.

Metrekare ağırlığı 4.25 kilogram olan halının kalınlığı 15 mm’dir. Halıların üretiminde kullanılan iplikler, uluslararası standartlara uygun olarak yerli yünden imal edilmiştir. Halı iplik üretiminde kullanılan yerli yünler sıcak su ile yün yıkama işlemine tabii tutularak yağ oranı uluslararası yünlerde istenilen % 0,2 oranına çekilmiştir.

Halıların alev almazlık belgesi Almanya Aachen üniversitesi EN 13501 normuna göre Bf1-S1 alev almazlık şartlarını taşıdığı tescillenmiştir. Ayrıca Rusya Sercons laboratuarlarında yapılan tahliller sonucu halıların Rusya KM2 standardı ile alev almazlık (geç tutuşur) özelliği tescillenmiştir. Halıların döşenmesinden önce caminin zeminine 5 mm kalınlığında (100 gr/m2) sıkıştırılmış keçe serilmiştir. Kullanılan keçeler hem ses ve ısı yalıtımına, hem de zemin ile halı arasında bir amortisör görevi görerek halının ömrünün uzamasına yardımcı olmaktadır.

Ben daha fazla okurum, ne varsa okuyayım diyorsanız buradan broşürü indirebilirsiniz.

YORUM YAZIN

Lütfen yorumunuzu buraya yazın.
Lütfen adınızı yazın